Niebo nad Toruniem w maju 2026

Pierwszego maja w Toruniu i okolicach Słońce wzejdzie o 5:12, a zajdzie o 20:13. Natomiast ostatni dzień maja będzie trwał 16 godzin i 34 minuty, rozpocznie się o 4:26, a zakończy o 21:00. Słońce przejdzie 20 maja ze znaku Byka w znak Bliźniąt wznosząc się po ekliptyce coraz wyżej ponad równik niebieski. W Polsce w miesiącach wiosenno-letnich przez pewien czas nie ma nocy astronomicznej, gdyż po zmierzchu astronomicznym następuje bezpośrednio świt astronomiczny (Słońce nie schodzi pod horyzont poniżej 18 stopni). W zależności od szerokości geograficznej trwa to od 23 do 88 dni w pobliżu momentu przesilenia letniego. W naszych okolicach noce bez ciemności między zmierzchem astronomicznym a świtem  astronomicznym rozpoczynają się w tym roku 16 maja  i trwają do 28 lipca. Mówimy że są to „białe noce”, chociaż jako  białe noce przyjęto noce, gdy Słońce nie schodzi  6 -7 stopni poniżej horyzontu (na szerokościach powyżej 59 – 60 stopni), lub gdy Słońce schodzi jeszcze kilka stopni niżej, a noc jest wyjątkowo jasna.

Księżyc i planety

W maju kolejność faz Księżyca będzie następująca:

01-05 19:23 - Pełnia

09-05 23:10 - III Kwadra

16-05 22:01 - Nów

23-05 13:11 - I Kwadra

31-05 10:46- Pełnia

W maju czekają nas dwie pełnie Księżyca. Jest to zjawisko rzadkie, występujące średnio raz na 2,5 roku. Drugą pełnię w ciągu miesiąca kalendarzowego określa się jako Niebieski Księżyc. Nasz satelita nie zmienia jednak koloru na niebieski, a nazwa pochodzi z angielskiego powiedzenia "once in a blue moon", oznaczającego coś, co zdarza się niezwykle rzadko.

W majowe wieczory i noce będziemy mogli oglądać Księżyc w bliskim sąsiedztwie następujących planet:

- Neptuna - 13.05 (oświetlenie: 18%), o 3:30 w odległości około 3,5° (potrzebna lornetka),

- Saturna - 14.05 (oświetlenie 10,6%), po wschodzie planety, około 3:45 w odległości około 6,5°,

- Marsa - 15.05 (oświetlenie: 4,4%), przed wschodem Słońca w odległości około 5°,

- Wenus - 18.05 (oświetlenie: 5,8%), przed zachodem Wenus w odległości około 4° (z drugiej strony Księżyca w podobnej odległości Beta Tauri) ,

- Jowisza - 20.05 (oświetlenie:21,6%), po zachodzie Słońca w odległości około 3,5°.

W tym miesiącu Wenus i Jowisz widoczne będą wieczorem na zachodnim niebie. Wenus pełniąca rolą „gwiazdy wieczornej” będzie bardzo jasnym obiektem świecącym do późnych godzin wieczornych, a pod koniec miesiąca zachodzić będzie około północy. Jowisza zaś odnajdziemy w gwiazdozbiorze Bliźniąt.

Marsa i Saturna możemy obserwować na porannym niebie, najlepiej w ostatnim tygodniu miesiąca. Za pomocą dobrej lornetki lub teleskopu w sąsiedztwie Saturna możemy spróbować odnaleźć Neptuna.        

3 maja krótko 23:00 Księżyc (oświetlenie 95,3%) i Antares wzejdą w odległości około 2,5 stopnia od siebie, a przed świtem ich odległość zmaleje do ok. 1,3 stopnia.

Gwiazdy, gwiazdozbiory, roje meteorów oraz obłoki srebrzyste

Podczas „białych nocy” nad północnym horyzontem możemy dostrzec jasną poświatę słoneczną, a niebo nawet na chwilę nie robi się idealnie ciemne. Mimo że nie zapada zupełna i ciemna noc astronomiczna, na niebie możemy bez trudu dostrzec jasne gwiazdy, a na obszarach słabo zabudowanych i nieoświetlonych również słabiej świecące gwiazdy. Nie dostrzeżemy więc większej różnicy.

W maju na niebie nadal dominują Lew, Panna oraz Wolarz. Jasny czerwony Arktur z konstelacji Wolarza góruje w południku i jest on trzecią co do jasności gwiazdą nocnego nieba. Łatwo go odnaleźć przedłużając w dół łuk dyszla Wielkiego Wozu. Poniżej Arktura znajdziemy jasną Spikę. Na wschód od Wolarza świeci Korona Północna, a nad Lwem widnieje Mały Lew. Blisko zenitu można zauważyć Psy Gończe. Na północnym zachodzie odnajdziemy jasno świecącą Kapellę w gwiazdozbiorze Woźnicy.

Na początku maja dobrze widoczne będą Eta Akwarydy. Maksimum roju wystąpi w tym roku 6 maja o piątej rano, zaś aktywność przewidywana jest na poziomie ZHR=50. Eta Akwarydy to pyłowo-lodowy „gruz” uwolniony z komety Halleya podczas jej przelotów w pobliżu Słońca. Radiant tego roju meteorów znajduje się w gwiazdozbiorze Wodnika, który wschodzi ponad horyzont po godzinie drugiej w nocy. Można wtedy obserwować meteory poruszające się w górę, a prędkość z którą wpadają w atmosferę Ziemi osiąga wartość 66 km/s. Tak szybkie obiekty mogą pozostawiać na niebie długie, błyszczące ślady utrzymujące się nieraz kilkanaście sekund. Niestety w ich obserwacjach będzie przeszkadzał Księżyc po pełni, blisko ostatniej kwadry.

Meteory z roju Camelopardalidów będzie można z kolei obserwować na niebie w nocy z 23 na 24 maja. Ich ZHR (zenitalna liczba godzinna), czyli liczba meteorów, jaką będzie można zaobserwować w ciągu godziny, jest nieokreślona – nie wiadomo więc, z jaką częstotliwością będą spadać. To stosunkowo nowy rój związany z kometą 209P/LINEAR. Radiant roju znajduje się w gwiazdozbiorze Żyrafy (Camelopardalis).

Od połowy maja warto zerkać na wieczorne,  północno zachodnie niebo lub niebo poranne, północno wschodnie, ponieważ mogą się na nim znaleźć obłoki srebrzyste.

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna

Międzynarodową Stację Kosmiczną można będzie oglądać prawie przez cały miesiąc, bo aż do 25 maja. Będą to najczęściej dwa, trzy przeloty w późnych godzinach wieczornych oraz nocnych (odstęp między przelotami około 1,5 godziny). Stacja będzie wyłaniać się zza widnokręgu w okolicach zachodu, by przez kilka minut przemierzać niebo w kierunku geograficznego wschodu.

Dokładne godziny przelotów znajdują się na stronie https://heavens-above.com.

                                                                    Autor: Jolanta Olejniczak PTMA Oddział w Szczecinie

                                                                           Opracował dla Torunia: Czesław Stawikowski

                                                            Tekst powstał dzięki współpracy z PTMA Oddział w Szczecinie